Co jeść i suplementować, gdy starasz się o dziecko?

Dlaczego przygotowanie organizmu do ciąży jest tak ważne? 

Planując ciążę, warto zadbać o zdrowie ciała i hormonów z wyprzedzeniem. Według źródeł naukowych, odpowiednie wsparcie diety i suplementacji może zwiększyć szanse na zapłodnienie, prawidłowy rozwój zarodka i zmniejszyć ryzyko powikłań. Komórki jajowe i plemniki są szczególnie wrażliwe na stres oksydacyjny i niedobory składników odżywczych. Przygotowanie organizmu to także wsparcie równowagi hormonalnej, redukcja stanów zapalnych i działania ochronne przed toksynami. W kolejnych rozdziałach przedstawimy najważniejsze zasady, zalecane produkty, zioła i suplementy, które warto uwzględnić przed ciążą.

Najważniejsze składniki – co jeść, by wspierać płodność i zdrowie płodu 

Kwas foliowy i witaminy z grupy B 

Kwas foliowy to absolutna podstawa w przygotowaniach do ciąży. Wspiera rozwój układu nerwowego u płodu i redukuje ryzyko wad cewy nerwowej. Współdziałając z innymi witaminami B, wspiera metabolizm homocysteiny — jej zbyt wysokie poziomy mogą wpływać na płodność. Źródła naukowe rekomendują naturalne formy folianów oraz pokarmy bogate: zielone warzywa jest z liściaste, pestki słonecznika, fasola i pełnoziarniste produkty. Te witaminy wspierają także równowagę hormonalną matki i wspomagają produkcję energii komórkowej.

Żelazo i cynk 

Żelazo i cynk są ważne dla produkcji hormonów i jakości komórek jajowych. Niedobór żelaza może prowadzić do suboptymalnej produkcji hemoglobiny, co obniża dotlenienie narządów rozrodczych. Cynk natomiast uczestniczy w syntezie hormonów płciowych i wpływa na prawidłowe dojrzewanie jajeczek. Na podstawie danych, warto zwrócić uwagę na produkty pełnoziarniste, czerwoną soczewicę, ciemne mięso i pestki dyni, a także suplementację jeśli dieta nie wystarcza, wtedy po konsultacji można włączyć np. suplementy z cynkiem.

Kwas omega‑3 (DHA/EPA) i witamina E

Kwasy omega‑3 odgrywają istotną rolę w kształtowaniu się mózgu i siatkówki u dziecka. DHA to budulec błon neuronalnych i centralnego układu nerwowego. Wspólnie z witaminą E, chronią materiał genetyczny przed stresem oksydacyjnym. Według badaczy, suplementacja omega‑3 (np. z oleju rybnego lub alg) oraz spożycie orzechów włoskich, tłustych ryb i nasion chia może wspierać płodność i rozwój płodu przez ochronę komórek i wspomaganie równowagi hormonalnej.

Zioła i naturalne substancje – co warto uwzględnić przed ciążą? 

Pokrzywa zwyczajna właściwości (Urtica dioica) 

Pokrzywa to bogactwo żelaza, krzemu, witaminy C i flawonoidów, czyli składników wspierających ukrwienie macicy i regenerację błony śluzowej. Wspomaga pracę nerek i detoksykację organizmu, co jest istotne przed planowaną ciążą. Napar z liści pokrzywy pijany regularnie może wspierać równowagę hormonalną i płodność, dzięki działaniu mineralizującemu i krwiotwórczemu. Roślina działa łagodnie, ale skutecznie w codziennym wsparciu układu rozrodczego.

Szałwia właściwości (Salvia officinalis) 

Szałwia pojawia się w publikacjach jako zioło regulujące estrogeny i wspierające równowagę hormonalną. Jej fitoestrogeny mogą łagodzić nieregularności cyklu, wspierając przygotowanie do ciąży. Działa również przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie — wspierając immunologiczną gotowość organizmu. Napary szałwiowe mogą pomóc w regulacji cyklu oraz łagodzeniu nadmiernych krwawień, co umożliwia lepsze przygotowanie błony śluzowej macicy pod przyszłą ciążę.

Maca właściwości (Lepidium meyenii) 

Maca to roślina tradycyjna z Andów, poprawiająca płodność i równowagę hormonalną. Zawiera sterole roślinne, aminokwasy i witaminy, które wspomagają poziom testosteronu u mężczyzn i estrogenu u kobiet. Regularne stosowanie maca poprawia energię, libido i jakość cyklu menstruacyjnego. Działa adaptogennie – wspiera psychikę i obniża stres, co jest istotne dla płodności. Ponadto wspomaga równowagę hormonalną i może wspierać funkcje hormonalne tarczycy.

Czerwona koniczyna właściwości (Trifolium pratense) 

Według badaczy, czerwona koniczyna zawiera izoflawony, czyli fitoestrogeny, które mogą regulować poziom estrogenów i wspierać owulację. Jej działanie jest łagodne, ale regularne stosowanie naparów z suszonych kwiatów może pomóc w przygotowaniu endometrium na implantację zarodka. Roślina działa także detoksykująco i wspiera gospodarkę mineralną, co ma znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu w okresie przed ciążą. Dzięki właściwościom antyoksydacyjnym chroni komórki rozrodcze przed stresem oksydacyjnym.

Dzika róża właściwości (Rosa canina) 

Opisywana jest jako jedno z najbogatszych źródeł naturalnej witaminy C, flawonoidów i karotenoidów. Dzika róża wspiera układ odpornościowy, działa przeciwzapalnie i wspomaga wchłanianie żelaza, niezwykle istotnego przed ciążą. Regularne spożywanie naparów lub syropów z owoców dzikiej róży pomaga w utrzymaniu zdrowych naczyń krwionośnych i poprawia ogólną odporność. Antyoksydanty zawarte w owocach chronią DNA komórek jajowych i plemników.

Imbir lekarski właściwości (Zingiber officinale) 

Imbir ma silne działanie przeciwzapalne, poprawia krążenie i wspiera procesy trawienne. Jest również pomocny w łagodzeniu stanów zapalnych układu rozrodczego i poprawie ukrwienia narządów miednicy mniejszej. Zawiera gingerole i szereg związków o działaniu antyoksydacyjnym, które chronią komórki rozrodcze przed uszkodzeniami. Może być stosowany w formie naparu lub jako przyprawa w codziennej diecie.

Żeń-szeń właściwy właściwości (Panax ginseng) 

Żeń-szeń wymieniany jest jako adaptogen wspierający płodność zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Zawiera ginsenozydy, które mogą poprawiać jakość komórek jajowych i plemników, a także wspierać równowagę hormonalną. Wpływa korzystnie na poziom energii, odporność na stres i libido. Regularne stosowanie ekstraktu z żeń-szenia może zwiększać szanse na poczęcie, szczególnie w połączeniu z innymi adaptogenami.

Vilcacora właściwości (Uncaria tomentosa) 

Vilcacora to silny immunomodulator i antyoksydant. Choć znana głównie z działania wzmacniającego odporność, jej właściwości przeciwzapalne mogą wspierać prawidłową pracę układu rozrodczego, zwłaszcza gdy istnieją stany zapalne mogące utrudniać zajście w ciążę. Zawarte w niej alkaloidy poprawiają równowagę układu odpornościowego, co ma znaczenie w kontekście implantacji zarodka. Napary z kory vilcacory stosuje się w małych ilościach, zwykle w połączeniu z innymi roślinami o działaniu tonizującym.

Lucerna właściwości (Medicago sativa) 

Według naukowców, lucerna to bogate źródło witamin (A, K, E, C) i minerałów, takich jak wapń, żelazo i magnez. Roślina ma działanie wzmacniające i remineralizujące, co jest ważne w przygotowaniu organizmu do ciąży. Regularne spożywanie lucerny w formie kiełków lub proszku wspiera gospodarkę hormonalną oraz poprawia jakość krwi, co ma znaczenie dla dotlenienia narządów rozrodczych. Jej fitochemikalia mogą również działać lekko estrogenopodobnie.

Maca (Lepidium meyenii) w mieszankach adaptogennych 

Maca, oprócz wcześniej wymienionych właściwości, świetnie sprawdza się w mieszankach z żeń-szeniem i lucerną. W badaniach podkreślono jej rolę w poprawie libido, energii i równowagi hormonalnej. Można ją dodawać do koktajli, jogurtów lub przyjmować w formie kapsułek. W połączeniu z innymi adaptogenami działa synergistycznie, wspierając zarówno kobiecą, jak i męską płodność.

Jak łączyć zioła w mieszanki? 

• Mieszanka mineralizująca: pokrzywa + lucerna + dzika róża – 1 łyżeczka każdej rośliny na 250 ml wrzątku, parzyć 10–15 minut, pić 1–2 razy dziennie.
• Mieszanka adaptogenna: żeń-szeń + maca + czerwona koniczyna – stosować w formie ekstraktów w kapsułkach, zgodnie z dawkowaniem producenta.
• Mieszanka regulująca hormony: szałwia + czerwona koniczyna + imbir – pić jako napar raz dziennie przez 2–3 tygodnie w cyklu.

Jak długo stosować te rośliny i w jakich dawkach? 

• Pokrzywa: napar z 1 łyżeczki liści 1–2 razy dziennie przez 2–3 miesiące.
• Szałwia: 1 filiżanka naparu dziennie przez maksymalnie 2–3 tygodnie w cyklu – z przerwą w czasie owulacji.
• Maca: 1–3 g proszku dziennie, najlepiej rano lub przed południem.
• Czerwona koniczyna: napar z 1 łyżki suszonych kwiatów raz dziennie przez 6 tygodni, następnie 2 tygodnie przerwy.
• Dzika róża: 1–2 filiżanki naparu dziennie przez cały okres przygotowań.
• Imbir: 1–2 filiżanki naparu dziennie lub jako przyprawa w codziennych posiłkach.
• Żeń-szeń: 200–400 mg ekstraktu dziennie, w cyklach 6–8 tygodni z przerwą 2–3 tygodniową.
• Lucerna: 1–2 g sproszkowanych kiełków dziennie jako dodatek do posiłków.

Czas stosowania: najlepiej rozpocząć suplementację i ziołoterapię minimum 3–6 miesięcy przed planowaną ciążą, aby poprawić stan odżywienia organizmu i jakość komórek rozrodczych.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania 

1. Czy wszystkie te zioła są bezpieczne w ciąży?

Nie – część z nich (np. szałwia) nie powinna być stosowana w trakcie ciąży, dlatego ich użycie należy zakończyć po potwierdzeniu zapłodnienia.

2. Czy można je łączyć z suplementami diety?

Tak, ale warto skonsultować się z lekarzem, aby dobrać dawki i uniknąć nadmiaru poszczególnych składników.

3. Kiedy zacząć przygotowania do ciąży?

Najlepiej 6–12 miesięcy wcześniej, aby poprawić stan odżywienia organizmu i jakość komórek jajowych oraz plemników.

4. Czy mężczyźni też powinni stosować te rośliny?

Tak – maca, żeń-szeń, lucerna czy dzika róża wspierają również męską płodność i jakość nasienia.

Jak wzmocnić organizm przed ciążą? 

Przygotowanie organizmu do ciąży to proces, który wymaga czasu, cierpliwości i odpowiedniego wsparcia odżywczego. Rośliny takie jak pokrzywa, lucerna, maca, żeń-szeń czy czerwona koniczyna mogą poprawić równowagę hormonalną, dostarczyć kluczowych witamin i minerałów oraz chronić komórki rozrodcze przed stresem oksydacyjnym.

W połączeniu z odpowiednią dietą (bogatą w kwasy omega‑3, foliany, żelazo i cynk) oraz zdrowym stylem życia (regularna aktywność fizyczna, redukcja stresu, unikanie toksyn) mogą zwiększyć szanse na zdrową ciążę i prawidłowy rozwój płodu.

Disclaimer

Treść na tej stronie nie powinna być nigdy używana jako substytut bezpośredniej porady medycznej od lekarza lub innego wykwalifikowanego klinicysty. Dlatego zawsze decyzje dotyczące żywienia lub leczenia skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.

Bibliografia:

Czeizel A. E. (2009). Periconceptional folic acid and multivitamin supplementation for the prevention of neural tube defects and other congenital abnormalities. Birth defects research. Part A, Clinical and molecular teratology, 85(4), 260–268. 

Petraglia, F., & Dolmans, M. M. (2022). Iron deficiency anemia: Impact on women's reproductive health. Fertility and sterility, 118(4), 605–606. 

Panossian, A., & Wikman, G. (2010). Effects of Adaptogens on the Central Nervous System and the Molecular Mechanisms Associated with Their Stress-Protective Activity. Pharmaceuticals (Basel, Switzerland), 3(1), 188–224. 

Shabanian, S. & Bahmani, Mahmoud & Asadi-Samani, Majid. (2016). The medicinal plants effective on female hormones: A review of the native medicinal plants of Iran effective on estrogen, progesterone, and prolactin. 9. 1270-1276.

Pilarski, R., Zieliński, H., Ciesiołka, D., & Gulewicz, K. (2006). Antioxidant activity of ethanolic and aqueous extracts of Uncaria tomentosa (Willd.) DC. Journal of ethnopharmacology, 104(1-2), 18–23.